SÜRELİ SERGi

BİR ASRIN ARDINDAN

Cepheler, İnsanlar ve Büyük Zafer

13 Kasım 1918 günü Sarayburnu ve Dolmabahçe’ye demirlemiş İtilaf Devletleri donanmasının arasından geçerek Galata Limanı’na doğru yaklaşan Mustafa Kemal Paşa, hislerini “Geldikleri gibi giderler.” cümlesiyle dile getirdi. Bu söz aslında bir mücadelenin de başlangıcıydı. Sonraki dört yıl boyunca aralıksız devam eden bu mücadeleye tanıklık eden bir nesil yaşamları boyunca o günleri anacaktı.

Bir Harbin Sonu Bir Mücadelenin Başlangıcı

20. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu için olduğu kadar Avrupa ülkeleri için de sorunlu başladı. Büyük Harbin sonunda imzalanan Mondros Mütarekesi’nin işgale dönüşmesini kabullenmeyip bağımsızlık mücadelesine başlayanlar, aslında bir planı bozuyordu. 19 Mayıs 1919’da Samsun’dan başlayan hareket kısa zaman sonra İtilaf Devletleri’ne Anadolu’daki cephenin kapanmadığını gösterdi. Mustafa Kemal Paşa’nın aldığı inisiyatif ve direnişin simgesi olan ilk kurşunlar, Ege’den gelen tehdide Kuvayı Milliye’nin karşı koyduğunun ispatıydı. İşgalin boyutları büyüdükçe doğan tepkiler ve Müdafaai Hukuk Cemiyeti’nin yurt sathında örgütlenmesiyle cephelerde ilk muharebeler yaşandı. Heyeti Temsiliye’den Millet Meclisi’ne giden yol, TBMM’nin 23 Nisan 1920 günü “Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir.” ilkesiyle açılması, direnişin meşruiyetinin ve milli bir hareket olduğunun altını çiziyordu. İzmir’den Anadolu’nun içlerine doğru ilerleyen Yunan işgaline karşı mücadele eden milis kuvvetlerin oyalama ve zaman kazanma amaçlı muharebeleri ve düzenli ordu kurma çabaları sonrasında bağımsızlık savaşı ekonomik, diplomatik ve hukuki boyut kazandı. İnönü muharebeleriyle durdurulan işgal, Kütahya-Eskişehir muharebeleriyle Ankara ve TBMM’yi yeniden tehdit eder hale geldi. Ankara’yı ele geçirmeyi hedefleyen Yunan birlikleriyle TBMM Ordusu’nun 22 gün 22 gece süren Sakarya muharebelerinde Başkumandan Mustafa Kemal, her askeri bulunduğu mevzide sonuna kadar direnmeye çağırdı. Kazanılan zaferle tehdit bir kez daha savuşturuldu. Sırada Başkumandan’ın kesin zaferi getirecek orduyu oluşturma ve işgal kuvvetlerini dağıtma stratejisi vardı. Son hamlesini beklenmedik bir an ve şiddette yapmak üzere hazırlanan TBMM Ordusu, Büyük Taarruz ve Başkumandanlık Meydan Muharebesi’yle barış masasına yeniden oturmayı sağlayan büyük bir zafer kazandı.

11 Ekim 1922 günü TBMM Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan ateşkes antlaşması, sahada kazanılan askeri zaferin onaylanmasından çok daha fazlasını ifade ediyordu. Tarih sahnesine yeni idealleri olan bir ülke, yeniden yapılanan bir devlet ve bilinç sahibi bir ulus çıkıyordu. Sonuçta yaşanan ulusal gurur, nesiller boyu saklanacak olan İstiklal Madalyası’yla simgelenecekti.

Bağımsız Türkiye Cumhuriyeti’ni doğuran Milli Mücadele’nin üzerinden bir asır geçerken o olaylar, anılar ve kişilerin değeri ve ortak belleğimizde kapladıkları yer giderek artıyor. Sekiz salona yayılan Bir Asrın Ardından / Cepheler, İnsanlar ve Büyük Zafer Sergisi, hafıza yenilemeye ve yakın geçmişle onurlanmaya bir davet niteliğinde.

KÜRATÖR

İzzeddin Çalışlar 

SERGİ DANIŞMANLARI

Prof. Dr. Mesut Uyar

Dr. Selim Erdoğan

SERGİ TASARIMI
Cem Kozar, Işıl Ünal, PATTU

Serra Uludağ, Ömercan Çakır

SERGİ KURULUMU
Ergin Taşcı

SERGİ PRODÜKSİYONU

Çağlar Mobilya, Zafer Kristal, Esprint, Lamart, Kanaat Cam

KOLEKSİYON VE ARŞİVİ İLE SERGİYE KATKIDA BULUNANLAR

İstiklal Madalyası başta olmak üzere milli mücadele dönemi aile yadigarlarını sergimize ödünç veren müzemizin kıymetli dostları,

Askeri Müze ve Kültür Sitesi Komutanlığı, Celal Bayar Vakfı, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, İnönü Vakfı, Kazım Karabekir Paşa Müzesi, Mudurnu Kent Arşivi, Suna ve İnan Kıraç Vakfı, Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği, Tek-Esin Vakfı, Türk Kızılay, Egemen Günsav Koleksiyonu, Alaaddin Haznedaroğlu Sıhhiye Koleksiyonu, Mehmet Can İlkin Koleksiyonu, İlker Özkan Koleksiyonu, Dolunay Yalçın-Elif İstiklal Yalçın Koleksiyonu.

KATKIDA BULUNANLAR

KÜVAM Restoratör-Konservatör Turgay Arıkan, Dr. Barış Borlat, Zeynep Esen, Dr. Mustafa Fakazlı, Yetkin İşsen.

ist_yb